Shell hanteert afleidingsstrategie in cassatie Klimaatzaak

Amsterdam, 17 juli 2026 – Shell hanteert een afleidingsstrategie in de Klimaatzaak, stelt Milieudefensie. Na de zittingsdag in mei bij de Hoge Raad in Den Haag, delen beide partijen vandaag de laatste juridische documenten in de cassatie van deze langlopende Klimaatzaak.

"Shell gaat in zijn schriftelijke toelichting niet in op zijn juridische verantwoordelijkheden waar het in deze zaak om draait. Het stuk hangt van onjuiste schrikbeelden en tegenstrijdigheden aan elkaar. Met deze afleidingsstrategie wil Shell de zaak vertroebelen en de aandacht afleiden van de hoofdvraag in deze Klimaatzaak: kan de rechter grenzen stellen aan de verwoestende koers van Shell?", zegt Maaike Baan, onderzoeker klimaatzaken bij Milieudefensie.

In november 2024 oordeelde het hof in Den Haag dat Shell een verplichting heeft om gevaarlijke klimaatverandering tegen te gaan en om een passende bijdrage te leveren aan het klimaatakkoord van Parijs. Volgens Milieudefensie is het recht glashelder: Shell moet zijn bijdrage leveren om gevaarlijke klimaatverandering tegen te gaan en er is genoeg juridische basis om te bepalen met welk percentage Shell zijn CO2-uitstoot moet verminderen.

In de juridische stukken van Milieudefensie kaart de klimaatorganisatie belangrijke punten aan waar het de gas-en oliegigant weerspreekt. Baan: "Shell verschuilt zich achter andere bedrijven en wijst naar overheden, het ontwijkt de eigen verantwoordelijkheid en doet zich voor als een kleine speler terwijl het juist enorm veel macht en invloed heeft."

Baan: "In de recente uitspraak in de Klimaatzaak van Notre Affaire à Tous tegen TotalEnergies maakte de Franse rechter korte metten met dit afschuifgedrag." Net als Shell probeerde Total onder een klimaatverplichting uit te komen door te beweren dat het bedrijf geen invloed heeft op de uitstoot die wordt veroorzaakt door het verbranden van zijn producten en dat een verplichting niet effectief zou zijn. De Franse rechter verwierp beide argumenten.

Eigen verantwoordelijkheid

Zonder de bijdrage van grote bedrijven kunnen we de doelen van het klimaatakkoord van Parijs niet halen. De verantwoordelijkheid van Shell is extra belangrijk omdat Shell's uitstoot groter is dan die van de meeste landen. Als Shell een land zou zijn, dan zijn er maar vier landen die meer CO2 uitstoten: China, de VS, India en Rusland.

Roger Cox, advocaat van Milieudefensie: "Shell heeft wereldwijd uitzonderlijke economische en politieke invloed. Het VN-klimaatpanel maakt duidelijk dat olie- en gasbedrijven een grote barrière zijn voor de duurzame energietransitie. Shell gaat zelf niet veranderen. Daarom is deze rechtszaak zo belangrijk."

Milieudefensie vindt dat Shell moet stoppen zich te verschuilen achter anderen. Baan: "Shell moet zijn eigen verantwoordelijkheid nemen en stoppen met het mede veroorzaken van gevaarlijke klimaatverandering. Als iedereen naar elkaar blijft wijzen, zullen we de klimaatcrisis nooit oplossen. Shell doet alsof het bedrijf pas kan veranderen als de vraag naar olie en gas daalt, maar Shell creëert die vraag actief. Het is cruciaal dat het aanbod van olie en gas vermindert om gevaarlijke klimaatverandering tegen te gaan, de energiezekerheid te waarborgen en duurzame alternatieven zoals zon- en windenergie de noodzakelijke ruimte te geven."

Shell spreekt zichzelf tegen

Shell ontwijkt volgens Milieudefensie de juridische regels waar het in deze Klimaatzaak om draait en het olie-en gasbedrijf brengt tegelijkertijd zoveel mogelijk argumenten in om zijn eigen dominante marktpositie te verdedigen. Bovendien staat Shell's schriftelijke toelichting, volgens Milieudefensie, vol met tegenstrijdigheden.

Zo beweert Shell enerzijds dat de energiezekerheid in groot gevaar komt als Shell zijn CO2-uitstoot moet verminderen. Anderzijds dat een reductieplicht geen effect zal hebben op de uitstoot omdat olie en gas dan via andere bedrijven op de markt komt. Zo stelt Shell enerzijds dat een reductieplicht slecht zou zijn voor Shells concurrentiepositie, omdat die alleen voor Shell zou gelden. Anderzijds dat een reductieplicht zeer ingrijpend zou zijn, omdat die ook voor andere bedrijven zou gelden. Verder zegt Shell enerzijds dat alleen de wetgever een reductieplicht mag opleggen omdat die, anders dan de rechter, alle relevante belangen zou kunnen meewegen. Anderzijds dat het wereldwijde tempo waarmee CO2-uitstoot wordt verminderd te laag is, wat dus betekent dat overheden het klimaatprobleem niet alleen kunnen oplossen.

Onjuiste schrikbeelden

In de juridische documenten stelt Shell verder dat de rechter zich te veel zou gaan bemoeien met hoe de energietransitie er uit moet gaan zien. Wanneer een reductiepercentage opgelegd wordt, zou dat volgens Shell zelfs leiden tot energietekorten of tot een gebrek aan brandstof voor het leger. Baan: "Dit zijn onjuiste schrikbeelden die Shell inzet om mensen huiverig te maken voor een verplichting voor Shell om zijn uitstoot te verminderen. Shell onderbouwt die onjuiste schrikbeelden niet met cijfers en als je naar de feiten kijkt, is duidelijk waarom. De CO2-uitstoot van het hele Europese militaire apparaat vormt maar 1% van alle uitstoot van Europa." 

Milieudefensie benadrukt dat als Shell verplicht wordt zijn uitstoot te verminderen in lijn met het klimaatakkoord van Parijs, het hele militaire apparaat zonder enig probleem mede beleverd kan worden door Shell. Daarnaast waarschuwen nationale en internationale veiligheidsdeskundigen dat juist klimaatverandering voor grote veiligheidsrisico's zorgt.

Baan: "Terwijl Shell strooit met onjuiste schrikbeelden, negeert het de beangstigende realiteit van dit moment: de maatschappij-ontwrichtende gevolgen van klimaatverandering die we op dit moment ook in Europa zien, zoals bosbranden, waterschaarste en hittegolven. Hoe meer fossiele brandstoffen we blijven uitstoten, hoe extremer dit wordt."

Volgende stappen

Nu de allerlaatste schriftelijke stukken (repliek en dupliek) ingediend zijn bij de Hoge Raad is de volgende stap een advies van de Procureur-Generaal en Advocaat-Generaal. Dat komt naar verwachting eind 2026. De uitspraak van de Hoge Raad wordt verwacht in het eerste deel van 2027.
 
In april 2026 heeft Milieudefensie de dagvaarding voor de tweede Klimaatzaak tegen Shell ingediend. In deze Klimaatzaak eist Milieudefensie dat Shell stopt met het aanboren van nieuwe olie- en gasvelden en dat Shell zijn CO2-uitstoot stap-voor-stap vermindert tussen 2030 en 2050. Deze zaak bouwt voort op de eerste.

Naast Paulussen Advocaten staan de cassatieadvocaten van BarentsKrans Milieudefensie en de mede-eisers bij tijdens de cassatie. Milieudefensie startte de rechtszaak in 2018 met zes mede-eisende organisaties: Greenpeace, de Waddenvereniging, ActionAid, BothENDS, Fossielvrij NL en Milieudefensie Jong.